Tăng trưởng nhanh, nhưng tốc độ đổi mới sáng tạo chưa cao
Doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, đặc biệt là công nghệ số, đang trải qua giai đoạn bùng nổ mạnh mẽ về quy mô. Tính đến năm 2025, cả nước ghi nhận 80.052 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động, tăng 10% so với năm 2024; tổng doanh thu toàn ngành ước đạt 198 tỷ USD, đóng góp khoảng 41,4 tỷ USD vào GDP quốc gia.
Tuy nhiên, tính đến tháng 11/2025, Việt Nam mới chỉ có 962 doanh nghiệp được chính thức cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ; có tới 77,30% doanh nghiệp không thực hiện bất kỳ khoản đầu tư nào cho nghiên cứu và phát triển (R&D) và hơn 80% doanh nghiệp hoàn toàn tự thực hiện quá trình đổi mới trong nội bộ, thiếu sự hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học.
Do đó, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam thực hiện đổi mới sáng tạo năm 2025 chỉ đạt 34,6%, giảm so với mức 38,8% của giai đoạn 2023-2024, trong khi Việt Nam vẫn duy trì thứ hạng 44/139 quốc gia về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2 năm liên tiếp 2024 và 2025.
Dù nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập đến các nhân tố tác động đến đổi mới sản phẩm của doanh nghiệp, nhưng số liệu thống kê mô tả cập nhật, phản ánh trực tiếp mức độ kết quả đổi mới sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp công nghệ, đặt trong sự đối chiếu với hoạt động đổi mới sản phẩm và bối cảnh của các nhân tố liên quan vẫn còn hạn chế.
Do đó, cần có những nghiên cứu cập nhật, phản ánh thực trạng kết quả đổi mới sản phẩm, thành quả cụ thể của quá trình kiến tạo sản phẩm mới tại khối doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.
Cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo sản phẩm trong doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam.
Cơ sở quan trọng để đề xuất giải pháp cho giai đoạn tới
Nghiên cứu thu thập dữ liệu qua khảo sát bằng bảng hỏi đối với đại diện/nhà quản lý của các doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất (thuận tiện kết hợp phân tầng theo loại hình, quy mô doanh nghiệp), triển khai thành 2 giai đoạn thu thập dữ liệu từ tháng 11/2025-6/2026. Sau khi làm sạch dữ liệu trên Excel, thu được 528 phiếu khảo sát hợp lệ để tiến hành phân tích, đánh giá.
Kết quả thống kê mô tả từ khảo sát 528 doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cho thấy Kết quả đổi mới sản phẩm hiện đang ở mức khá tích cực nhưng chưa cao (trung bình 3,456 điểm), thấp hơn khoảng 0,15 điểm so với Hoạt động đổi mới sản phẩm (3,604 điểm) phản ánh một độ trễ nhất định giữa nỗ lực triển khai và thành quả thương mại hóa cụ thể.
Phát hiện đáng chú ý nhất là mức độ phân tán rất lớn trong đánh giá về việc “thường xuyên tìm kiếm sản phẩm/dịch vụ mới cho thị trường” (trung bình 2,604 điểm, độ lệch chuẩn 1,416) cho thấy, sự phân hóa rõ nét giữa nhóm doanh nghiệp chủ động và nhóm còn bị động trong việc tìm kiếm cơ hội sản phẩm mới. Bên cạnh đó, bối cảnh các nhân tố liên quan cho thấy sự phân tầng rõ rệt trong năng lực số của doanh nghiệp, đặc biệt là Năng lực nắm bắt số đạt mức thấp nhất trong toàn bộ các nhân tố được thống kê (2,849 điểm).
Từ kết quả trên, nghiên cứu đề xuất doanh nghiệp cần chính thức hóa hoạt động khảo sát, tìm kiếm sản phẩm mới cho thị trường, thay vì để tùy thuộc vào sự chủ động không đồng đều giữa các bộ phận, đồng thời ưu tiên đầu tư phát triển năng lực nắm bắt xu hướng công nghệ - nhân tố hiện có mức độ thực hành thấp nhất nhưng có vai trò nền tảng để chuyển hóa nhận thức chuyển đổi số thành hành động cụ thể.
Đối với cơ quan quản lý nhà nước, thực trạng 77,3% doanh nghiệp không đầu tư R&D và hơn 80% doanh nghiệp tự thực hiện đổi mới nội bộ cho thấy cần có chính sách khuyến khích mạnh mẽ hơn việc liên kết giữa doanh nghiệp công nghệ với các viện nghiên cứu, trường đại học nhằm hỗ trợ hoạt động tìm kiếm, tiếp cận sản phẩm và công nghệ mới một cách hệ thống hơn.
Doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam cần có chính sách khuyến khích liên kết hợp tác để nhận được sự trợ lực từ các viện nghiên cứu, trường đại học.
Theo Chuyên trang Nghiên cứu Kinh tế - Tài chính